Đầm Lộc mê Ngu Thuấn
Học thuậtThân thiện
Định nghĩa
- Thành ngữ:
- Chỉ sức mạnh, sự ủng hộ của trời đất (thiên thời, địa lợi) dành cho bậc minh quân, người có đức độ lớn: Thành ngữ này mô tả việc vua Thuấn, khi được vua Nghiêu thử thách bằng cách sai vào rừng sâu đầm lầy hiểm trở, gặp phong ba bão táp nhưng vẫn không lạc đường, thể hiện ông được trời giúp đỡ, có đức hợp với lòng trời.
- Ví về sự thuận lợi đến mức hoàn cảnh khó khăn cũng trở nên dễ dàng, như có thần lực phù trợ: Dùng để ví von về một hoàn cảnh hoặc con người gặp được thời cơ thuận lợi phi thường, vượt qua mọi trở ngại một cách kỳ diệu.
Ví dụ sử dụng
- Thành ngữ:
- Nhà lãnh đạo ấy được dân chúng tin tưởng, có thể nói là "Đầm Lộc mê Ngu Thuấn", mọi việc khó khăn đều hóa giải. (Vị lãnh đạo ấy được dân chúng tin tưởng, có thể nói là được trời giúp như vua Thuấn, mọi việc khó khăn đều được giải quyết.)
- Công ty vượt qua khủng hoảng một cách thần kỳ, đúng là gặp thời "Đầm Lộc mê Ngu Thuấn". (Công ty vượt qua khủng hoảng một cách kỳ diệu, đúng là gặp được thời cơ thuận lợi phi thường.)
Các cách sử dụng nâng cao
- Dùng trong văn chương, lịch sử: Thành ngữ này thường xuất hiện trong các tác phẩm văn học cổ điển, sử sách hoặc các bài viết mang tính chất bình luận, ca ngợi về những nhân vật lịch sử có tài đức, gặp thời.
- Sử gia bình luận: "Thời đại ấy xuất hiện một vị minh quân, quả thực là cảnh 'Đầm Lộc mê Ngu Thuấn'."
- Dùng với hàm ý so sánh, ví von: Có thể dùng để so sánh một tình huống hiện tại với điển tích xưa, nhấn mạnh yếu tố thuận lợi khác thường.
- Gặp được quý nhân phù trợ trong lúc nguy nan, anh ta cảm thấy như được "Đầm Lộc mê Ngu Thuấn".
Biến thể và từ gần giống
- Thuận thiên giả tồn, nghịch thiên giả vong: (Người thuận theo lẽ trời thì còn, kẻ trái lẽ trời thì mất). Một câu nói thể hiện triết lý tương tự về sự ủng hộ của ý trời.
- Thiên thời, địa lợi, nhân hòa: (Thời cơ tốt từ trời, lợi thế về đất đai, sự hòa hợp giữa người với người). Một khái niệm rộng hơn, trong đó "Đầm Lộc mê Ngu Thuấn" nhấn mạnh vào yếu tố "thiên thời" và sự ủng hộ của thiên nhiên.
Từ đồng nghĩa
- Được trời giúp: Cách nói thông tục, dễ hiểu hơn cho cùng ý nghĩa.
- Gặp thời vận hanh thông: Chỉ việc gặp vận may, thời cơ tốt một cách thuận lợi.
- Như hổ mọc thêm cánh: (Thành ngữ) Ví việc được hỗ trợ mạnh mẽ khiến khả năng tăng lên gấp bội, tuy ngữ cảnh hơi khác.
Thành ngữ liên quan
- Phong điều vũ thuận: (Gió hòa mưa thuận) Chỉ cảnh thái bình, thuận lợi, thường dùng để chúc tụng. Có liên hệ về ý nghĩa "thiên thời" với "Đầm Lộc mê Ngu Thuấn", nhưng thành ngữ này thiên về miêu tả hoàn cảnh thuận lợi hơn là nhấn mạnh sự giúp đỡ đặc biệt của trời cho một cá nhân.
- Có thần linh phù hộ: Cách nói dân gian về việc được sự giúp đỡ siêu nhiên.
- Đầm và núi ngàn (lộc) làm Ngu (vua Nghiêu) Thuấn (vua Thuấn) quên mất đường về (mê). Nói sức trời giúp Ngu Thuấn
- Kinh thư: "Nạp vu đại lộc, liệt phong vũ phất mê" (Nghiêu sai Thuấn vào núi Đại Ngàn (đại Lộc) gặp gió mưa mù mịt, sấm sét đùng đùng mà Thuấn vẫn không quên mất đường về). Sau việc đó, Vua nghiêu thấy đức của Thuấn hợp với trời, có trời giúp nên nhường thiên hạ cho Thuấn
- Sử ký: Nghiêu sử Thuấn nhập sơn lâm xuyên trạch, báo phong lôi vũ, Thuấn hành bất mê" (Vua Nghiêu khiến Thuấn vào rừng núi, sông đầm, gặp gió mưa, bão táp, sấm sét mà Thuấn vẫn không quên đường ra)